Demokrasi halkın bir kısmının diğerlerini yönetmesi değil, tüm halkın yönetim sürecine katılmasıdır. Dolayısıyla demokratik bir yönetimde çoğunluğun kararlarının esas alınmasına ancak uzlaştırma, değiştirme, tartışma gibi yollar tükendiği zaman, anlaşmazlığı çözümleyici bir usûl olarak başvurulabilir. Sonuçta alınan kararlar üzerinde azınlığın etkisi ortadan kalktığı ölçüde çoğunluk yönetimi demokratik olmaktan çıkar, kestirmeden, dışlayıcı ve demokratik olmayan karar alma süreçleri doğurur.[1]

Demokrasinin temel ilkesi, çoğunluğun iradesi doğrultusunda karar verilmesi değildir zira çoğunluk antidemokratik kararlar da verebilir. Çoğunluk oyu ile tüm toplumun yönetilmesi yetkisinin alınması, bu yolla iktidar olan bir yönetimin eylemlerinin demokrasiye uygun olduğu anlamına gelmez. Çoğunluk tarafından demokratik süreçlere uygun olarak seçilmiş bir iktidarın toplumun çoğunluğunun istemlerine yönelik tasarrufları, yasal ve çoğunluğun perspektifinden meşru olabilir ancak bunların demokrasinin dayandığı kendi kendini yönetim ya da yönetime katılım ilkesi açısından kendiliğinden meşru olmaları zorunlu değildir. Çoğunluğa uyma karar almada kullanılan yöntemlerden biridir, ancak tek karar alma yöntemi değildir. Bir seçim tekniğine dayanarak ortaya çıkmış olan kararın uygulanmasında, karara karşı çıkanların iradelerinin, taleplerinin dışlanmaması gerekir. Çünkü alınan kararın arzulanan sonucu doğurup doğurmayacağı, başka bir ifadeyle doğru veya yanlış olup olmadığı zamanla ortaya çıkacaktır.[2] Demokratik yönetimlerin karar alma mekanizmalarının azınlık haklarını ihlale varacak dışlayıcılıklar doğurması katılımı, dolayısıyla yerelliği, yerinden yönetimi zamanla demokratik yönetimlerin olması olmaz unsurları kılmıştır.

Yerel yönetimler ile demokrasi arasındaki zorunlu ilişkiden türeyen yerel demokrasi, devlet aygıtının bir parçası olarak kamu gücünü kullanan yerel yönetimlerde halkı doğrudan ilgilendiren sorunların halkın yararına tartışılıp çözülmeye çalışıldığı, küresel veya ulusal sermayenin ve yerel ölçekli elitlerin çıkarına değil yerel halkın ihtiyaçlarına uygun çözümlerin üretildiği, önerilen çözümlerin karara bağlandığı ve uygulandığı, halkın karar alma ve uygulama süreçlerinde söz sahibi olduğu, yöneticilerin genel gizli oya dayalı seçimle göreve geldiği ve seçilmiş yöneticiler üzerinde halk denetiminin olanaklı olduğu, sosyal adaleti ve fırsat eşitliğini sağlamayı amaç edinen, egemen toplumsal sınıf ve grupların ayrıcalıklarının halk lehine törpülendiği ve eşit bir toplumsal yaşamın kurulmaya çalışıldığı bir karar alma ve yönetim süreci olarak tanımlanabilir.[3]

Yerel demokrasinin var olabilmesi için her şeyden önce karar mekanizmalarının toplumsal tabana eşitlikçi, açık ve dengeli bir şekilde dağıtılması gerekmektedir. Bir beldede "İktidarda kim var?” veya "Kim yönetiyor?” sorularının cevabı "yerel halk” değilse ve yerel nitelikli siyasal karar alma mekanizmaları belirli bir sınıf/zümre veya ailenin egemenliğindeyse yahut siyasal faaliyet bir nevi meslek haline dönüştürülerek bir grup seçkinin tekeline geçmişse o yönetim biriminde yerel demokrasiden bahsetmek olanaksızdır. Bu, geniş halk kesimlerinin temsilini engelleyici karar ve yönetim süreçlerinin varlığı anlamına geldiği gibi, bu durumda söz konusu olan ancak biçimsel, içi boş, egemenlerin çıkarlarına hizmet eden, biçimsel bir demokrasi olabilir.

[¨] Kent, Çevre ve Yerel Yönetim Politikaları Anabilim Dalı, 2009.

[1] İbrahim Arap (2002) Temsili Demokrasi Temsil Krizi ve Governance, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin: Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, s. 28 ve David Beetham ve Kevin Boyle (1998) Demokrasinin Temelleri, Çeviren Vahit Bıçak, Ankara: Liberte Yayınları, s.21.

[2] Ahmet İnsel (1995) Türkiye Toplumunun Bunalımı, İstanbul: Birikim Yayınları, s. 251.

[3] Taylan Koç (2010) Yönetişim Sarmalında Bir Kent: Adana -Yerel Demokrasi ve Katılım Söylemiyle İktidarın Kullanımı, Ankara: Yargı Yayınevi, s. 28