Sosyal politika, geniş anlamda kaynakların toplumsal olarak adil dağılımının gerçekleşmesi ve kamusal hizmetlerin bireysel ve sosyal ihtiyaçları karşılayabilmesi amacıyla üretilen politikalar bütünüdür. Sosyal politika, toplumsal ilişkilerin giderek karmaşıklaştığı, iş bölümü ve uzmanlaşmanın arttığı 18. yüzyılda Endüstri Devrimi’ne koşut olarak ortaya çıkmıştır.

İngiltere’de uygulanmış olan İngiliz Yoksul Yasaları modern anlamda sosyal politikanın ilk örneği olarak kabul edilmektedir. Bu ülkede Endüstri Devrimi öncesinde yoksullara yönelik koruyucu düzenlemeler dinsel ve ahlaki normlara göre genellikle dini kurumlar eliyle yürütülen faaliyetler çerçevesinde iken modern dönemde yoksul yardımları yasayla düzenlenir olmuş ve parish adı verilen idareciler eliyle kamusal bir faaliyet olarak yürütülmeye başlamıştır. 18. yüzyıl sonunda yoksul yardımlarının yetersizliği nedeniyle Birleşik Krallık’ta Speenhamland sistemine geçilmiş, çalıştığı halde yoksul olanları da kapsayacak şekilde yoksul yardımlarının kapsamı genişletilmiştir. Yapılan yardımın gerekçesinin dine dayalı ahlaki değerler yerine insan olmaktan kaynaklı yaşam hakkı halini aldığı uygulamanın modern anlamda sosyal politikanın ilk örneği olduğu konusunda genel bir uzlaşı vardır.[1]

Sosyal politika kavramı dar anlamda Endüstri Devrimi sonrasında olumsuz çalışma koşulları sonucu ortaya çıkan işçi ile işveren arasındaki çıkar çatışmaları gözetilerek sistemin devamlılığının sağlanabilmesi için alınması gereken önlemler bütünü olarak tanımlanabilir. Cahit Talas’a göre ise dar anlamda sosyal politika, "amacı sosyal adalet ve adil bir gelir dağılımı olan, ekonominin işleyişindeki aksaklıkları düzeltici rol oynayan, sınıf mücadelesinin ortaya çıkma nedenlerini azaltıcı önlemler alarak toplumsal bir denge gözetmeye çalışan, barış ve denge bilimi”dir.[2]

Günümüzde sosyal politikanın kapsamına girebilecek konular genişlemekte ve toplumsal olarak kırılgan olan tüm kişi ve grupları kapsamına almaktadır. Genel olarak bireysel ve toplumsal refahı önceleyen sosyal güvenlik, adalet, işsizlik sigortası gibi geleneksel konuların yanı sıra hayvan hakları, çocukların korunması, cinsel yönelimleri nedeniyle ayrımcılığa uğrayan kişi ve gruplara yönelik önleyici politikalar da sosyal politikanın bileşeni olarak kabul edilmektedir.

[¨] Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, 2009

[1] Onur Kovancı (2003) "Hayır Anlayışından Sosyal Devlete: İngiliz Yoksul Yasaları”, Mülkiye Dergisi, 27(239): 255-278, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/732, (Erişim Tarihi: Eylül 2024).

[2] Aktaran Eyüp Bedir (2016) "Sosyal Politika Bilim Dalına İlişkin Genel Bilgiler”, Abdurrahman İlhan Oral ve Yener Şişman (Ed.) Sosyal Politika I, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi AÖF Yayınları içinde, s. 2-27, https://ets.anadolu.edu.tr/storage/nfs/CEK201U/ebook/CEK201U-16V1S1-8-0-1-SV1-ebook.pdf, (Erişim Tarihi, Eylül 2024).